Leerdoel en cursusinhoud

Leerdoel cursus Bijbel uit de doeken
ontdekken welke verhalen er zitten achter schilderijen (doeken) met Bijbelse taferelen. Zo krijg je een idee van waar de Bijbel over gaat. Die kennis is ook handig als je houdt van klassieke muziek of literatuur, omdat ook daarin verwijzingen naar de Bijbel voorkomen. En tot slot zal het je inzicht vergroten in de joods-christelijke wortels van onze maatschappij.

De cursus bestaat uit zeven wekelijkse lessen. Elke les behandelt een bepaald gedeelte van de Bijbel aan de hand van schilderijen. Je leert zien dat de Bijbel geen samenraapsel is van losse verhalen, maar dat er één verhaallijn in zit.


Cursusinhoud
Les 1

De cursus begint met een voorstelrondje, gevolgd door een summiere inleiding op de Bijbel en de verhalende schilderkunst in het algemeen.

Daarna zoomen we in op hoe de Bijbelse geschiedenissen in de schilderkunst zijn weergegeven. Van elke besproken gebeurtenis krijg je minimaal één schilderij te zien waarop die gebeurtenis staat afgebeeld. Daarbij wordt af en toe ingegaan op kunstaspecten.
De docent gaat chronologisch te werk, te beginnen bij de oertijd: de schepping van het heelal en van Adam en Eva, en het doel daarvan. We zien hoe er verwijdering ontstaat tussen God en de mens, tegen Gods wil in, want hij wil juist een liefdevolle relatie.

Les 2

We volgen de generaties na het eerste mensenpaar. Conclusie: de verdorvenheid zet zich voort. Gods rechtvaardigheid maakt dat dit niet ongestraft kan blijven: er komt een wereldwijde overstroming. Als enige rechtvaardige blijft Noach met zijn familie in leven. We werpen een blik (nog steeds via schilderijen) op hoe de geschiedenis verder gaat na Noach. De ‘aartsvaders’, dat zijn de voorvaderen van de Israëlieten, leren we kennen in voor- en tegenspoed.

Les 3

Aan het eind van de aartsvader-periode vestigt het volk Israël zich, door hongersnood gedreven, als schaapherders in Egypte. 400 jaar later blijken ze uit armoede tot slavernij vervallen. God bevrijdt deze afgebeulde slaven op wonderbaarlijke wijze uit Egypte. Maar hun vreugde daarover is snel weg als de woestijntocht naar Israël lang en moeizaam blijkt. In de woestijn sluit God een verbond: voorspoed zal er zijn als ze hem eren o.a. door naleving van zijn goede leefregels; ellende als ze dat niet doen. Ze trekken het beloofde land in, maar niet zonder slag of stoot.

Les 4

Hoe vergaat het ze in Israël als ze eenmaal gesetteld zijn? Schilders hebben inspiratie geput uit de spannende gebeurtenissen uit die tijd, een tijd met rechters en daarna koningen aan het roer. Een tijd waarin profeten een belangrijke rol vervullen. Maar wat zijn eigenlijk profeten? Waarom worden de Israëlieten verbannen naar Babel en hoe kan het dat ze, 70 jaar later, toch weer terug mogen naar Israël? Hoe pakken de teruggekeerden de draad weer op in hun verwoeste en verwilderde land?

Les 5

Talrijk zijn de schilderijen over de geboorte van Jezus, zijn leven en werk. En dat terwijl de periode van zijn openbare optreden maar 3 jaar heeft geduurd. In de cursus zien we Jezus met een vast groepje leerlingen rondtrekken door Israël. Omstanders luisteren graag naar hem. Ze zien hoe hij zich bekommert om zieken en mensen aan de zelfkant van de maatschappij. Ze vinden hem anders dan andere rondtrekkende predikers. Hoe komt dat? Jezus oogst bewondering, maar stuit tegelijkertijd op heftige weerstand. Waardoor dan toch?

Les 6

We zien hoe die weerstand extreme vormen aanneemt in de laatste week van Jezus’ aardse bestaan: verraden door een volgeling, gevangen genomen en vermoord door tegenstanders. Jezus ondergaat het zonder verzet. Wat is zijn motivatie? Wat bracht schilders (of hun opdrachtgevers) ertoe om zo vaak kruisiging, opstanding en hemelvaart te schilderen?

Les 7

Na de hemelvaart van Jezus, op Pinksteren, kunnen zijn leerlingen niet langer voor zich houden wat ze met hun leermeester hebben meegemaakt, zo bijzonder was het! Dat leidt tot zware vervolging, maar dat kan hen niet stoppen. Waar halen ze toch de moed vandaan?
De cursus eindigt met het toekomstperspectief dat de Bijbel ons schetst, want ook daar hebben schilders zich een voorstelling van gemaakt.